Zacznę od tego, po co tu przyszliście. Pytanie, ile kosztuje fotograf ślubny, zasługuje na odpowiedź, a nie na formularz kontaktowy. U mnie reportaż zaczyna się od 4800 zł i w tej kwocie jest cały dzień, od przygotowań do oczepin, oraz minimum 500 obrobionych zdjęć. Dalej w tekście piszę, co dokładnie wchodzi w tę kwotę i co bywa doliczane osobno.
Ale sama liczba nic Wam nie powie, dopóki nie wiecie, za co płacicie. Dwie oferty w tej samej cenie potrafią znaczyć zupełnie co innego, a różnicę widać dopiero w listopadzie, kiedy jedna para ogląda już swoje zdjęcia, a druga pisze trzeciego maila z pytaniem, kiedy będą.
Ten tekst jest o tym, jak czytać cennik fotografa. Piszę go po latach odpowiadania na to pytanie mailem, więc będzie bez owijania.
Z czego właściwie składa się ta cena
Kiedy patrzycie na kwotę za reportaż, widzicie jeden dzień. Ja widzę cztery rzeczy.
Dzień zdjęciowy. Zwykle zaczynam u Was rano, przy przygotowaniach, a kończę po oczepinach, najczęściej koło pierwszej w nocy. To kilkanaście godzin na nogach, bez przerwy na to, żeby usiąść i odpocząć, bo wesele nie robi pauzy.
Obróbka. To jest ta część, o której nikt nie myśli, a która zajmuje najwięcej. Podczas wesela powstaje kilka tysięcy klatek. Trzeba je przejrzeć, wybrać to, co naprawdę warto oglądać, i każde wybrane zdjęcie obrobić. Przy jednym weselu to tygodnie pracy, nie wieczór. Dlatego kiedy słyszycie o terminie oddania liczonym w miesiącach, to nie jest ociąganie się, tylko realny czas.
Sprzęt i to, co go zabezpiecza. Pracuję na dwóch aparatach. Nie dlatego, że lubię nosić ciężary, tylko dlatego, że jeśli jeden odmówi posłuszeństwa w połowie ceremonii, drugi wisi już na drugim ramieniu. Każde zdjęcie zapisuje się od razu na dwóch kartach naraz. To kosztuje, i to jest koszt, którego na zdjęciach nie widać, dopóki nie wydarzy się awaria.
Prowadzenie tego wszystkiego. Umowa, rozmowy przed ślubem, ustalanie planu dnia, dojazd, przechowywanie materiału długo po oddaniu galerii. Nudne, ale bez tego zostaje sam dzień zdjęciowy i nadzieja.
Dlaczego dzień pracy to nie jest jeden dzień
Najczęstsze nieporozumienie brzmi tak: skoro fotograf pracuje jeden dzień, to czemu kwota wygląda jak za tydzień?
Bo to jest tydzień. Dzień na weselu to jest ta widoczna część. Za nią stoi selekcja i obróbka, które przy jednym reportażu potrafią zająć kilkakrotnie więcej czasu niż samo wesele. Do tego dochodzą spotkanie przed ślubem, dojazdy i przygotowanie sprzętu.
Jest jeszcze rzecz, o której fotografowie mówią niechętnie: w pełni sezonu nie da się pracować w każdą sobotę i jednocześnie oddawać materiał szybko. Ja w lipcu i sierpniu mam soboty zajęte niemal co tydzień, więc wesela z pełni sezonu oddaję jesienią. Mówię o tym wprost przy podpisywaniu umowy, bo to jest dokładnie ten moment, w którym chcecie to usłyszeć, a nie we wrześniu. Piszę więcej o tym, ile realnie czeka się na gotowe zdjęcia, w osobnym tekście.
Co zwykle nie jest wliczone w cenę
Tu powstaje najwięcej nieporozumień, bo każdy liczy to trochę inaczej. U mnie osobno liczy się:
- Dojazd powyżej 200 kilometrów od Warszawy. Fotografuję w całej Polsce, ale przy większych odległościach dochodzi nocleg. Albo organizujecie go Wy, albo doliczam go do wyceny. Nie ma tu drugiego dna, po prostu nie da się wrócić o czwartej rano i wsiąść za kierownicę.
- Film. To osobna usługa i osobna ekipa przy pracy.
- Drugi fotograf. Dokładamy go tylko wtedy, gdy sami tego chcecie. Domyślnie na weselu jestem ja, nie podwykonawca.
Zapytajcie o to każdego, z kim rozmawiacie, zanim porównacie dwie kwoty. Oferta o tysiąc złotych tańsza, w której dojazd i nocleg są doliczane, potrafi wyjść drożej niż ta droższa z wszystkim w środku. Warto tak samo dopytać samą salę, bo tam czai się podobny mechanizm: ile realnie wynosi korkowe i czego szukać w umowie.
Co realnie podnosi wycenę, a co jej nie rusza
Kiedy pytacie o cenę, w odpowiedzi zwykle dostajecie widełki. Te widełki nie biorą się znikąd. Oto co je przesuwa w górę.
Odległość. Do jakiejś granicy dojazd jest wliczony i nie ma o czym mówić. Powyżej dochodzi nocleg, bo po weselu kończącym się nad ranem nikt rozsądny nie wsiada za kierownicę na trzy godziny drogi.
Drugi fotograf. Dwie osoby to dwa razy więcej materiału do obróbki, nie tylko druga osoba na miejscu. Dlatego to jest realny koszt, a nie dodatek za dwie stówy. Piszę osobno o tym, kiedy drugi fotograf na weselu w ogóle ma sens, bo to nie zawsze jest konieczny wydatek.
Film. Osobna usługa, osobny sprzęt, osobna postprodukcja. To najdroższy dodatek w każdej ofercie ślubnej i tak jest wszędzie.
Nietypowy plan dnia. Ślub o dziesiątej rano i wesele do rana następnego dnia to nie jest ten sam dzień pracy co ślub o szesnastej.
A oto co ceny zwykle nie rusza, choć pary często się tym martwią: liczba gości. Wesele na sto pięćdziesiąt osób i na osiemdziesiąt to dla mnie ten sam dzień i ta sama obróbka. Podobnie z rodzajem miejsca. Pałac nie kosztuje więcej niż stodoła, choć w pałacu bywa ciemniej i trzeba się bardziej nagimnastykować.
Na czym da się zaoszczędzić, a na czym nie warto
Rozsądnie jest oszczędzać na zakresie, nie na jakości.
Da się zaoszczędzić na: liczbie godzin, jeśli świadomie rezygnujecie z części wieczoru. Na drugim fotografie, jeśli wesele jest kameralne. Na sesji plenerowej w osobnym terminie, jeśli wystarczy Wam plener w dniu ślubu. Na albumie, który zawsze możecie zamówić rok później, gdy budżet ślubny przestanie parować.
Nie warto oszczędzać na: zabezpieczeniu materiału i na terminie oddania. To są dwie rzeczy, których nie da się nadrobić po fakcie. Jeśli zdjęcia przepadną, nie ma dogrywki. Ślub jest jedną z niewielu rzeczy w życiu, których nie da się powtórzyć, więc to akurat jest ten moment, w którym najtańsza opcja bywa najdroższa.
Jest jeszcze trzecia kategoria, o której mówi się rzadko: oszczędzanie na tym, czy dobrze się z kimś czujecie. Ta osoba będzie z Wami przez cały dzień, blisko, w momentach, w których nie będziecie mieli ochoty na obcych. Jeśli po spotkaniu macie wrażenie, że coś nie gra, to nie jest kwestia ceny.
Jak oglądać portfolio, żeby coś z tego wynikało
Pojedyncze piękne zdjęcie nic Wam nie mówi. Każdy fotograf ma dziesięć takich kadrów i to właśnie te dziesięć widzicie na stronie głównej.
Poproście o całe jedno wesele, od przygotowań do oczepin. Wtedy zobaczycie rzeczy, których nie widać w wyborze najlepszych klatek: czy zdjęcia z ciemnej sali wieczorem trzymają poziom tak samo jak te z plenerowego światła o osiemnastej, czy są zdjęcia gości i rodziny, czy tylko Wasze, i czy ten dzień da się z tych zdjęć opowiedzieć po kolei.
Sprawdźcie też, czy zdjęcia z różnych wesel wyglądają spójnie. Jeśli każde jest w innym stylu, to znaczy, że fotograf jeszcze szuka swojego, i możecie dostać wariant, którego nie widzieliście.
Jak porównać dwie oferty, które wyglądają tak samo
To jest najbardziej praktyczna część tego tekstu. Kiedy macie przed sobą dwie wyceny w podobnej cenie, zapytajcie o siedem rzeczy. Odpowiedzi rozjadą się mocniej niż ceny.
1. Ile zdjęć dostaniemy, jako minimum? Nie „dużo”, nie „komplet”. Liczba. U mnie to minimum 500, 650 albo 850 w zależności od pakietu, i to jest minimum, zwykle wychodzi więcej.
2. Do której godziny fotograf zostaje? Do oczepin? Do końca? Do wyczerpania pakietu godzinowego? To jest różnica między zdjęciami z najlepszej części wieczoru a zdjęciami z tortu i do widzenia. Ja zostaję do oczepin, zwykle do pierwszej, i nie patrzę w trakcie na zegarek.
3. Kiedy dostaniemy zdjęcia? Konkretny termin, wpisany do umowy. U mnie do 90 dni, zwykle szybciej. Odpowiedź „gdy będą gotowe” to nie jest termin.
4. Kto realnie przyjedzie? Ta sama osoba, z którą rozmawiacie, czy ktoś z ekipy? To jest pytanie, które warto zadać wprost, bo w portfolio są zdjęcia szefa, a na weselu bywa ktoś inny.
5. Co się stanie, jeśli sprzęt padnie? Jeden aparat czy dwa. Karta pojedyncza czy zapis na dwie naraz. Znam historię pary, która nie dostała zdjęć od 2015 roku, bo nie było ani zabezpieczenia, ani umowy.
6. Co się stanie, jeśli fotograf zachoruje? Uczciwa odpowiedź brzmi: mam kolegów po fachu umówionych na taki wypadek. Brak odpowiedzi na to pytanie też jest odpowiedzią.
7. Umowa i co dokładnie w niej stoi. Zwłaszcza jedno słowo, o którym niżej.
Zadatek to nie to samo co zaliczka
Drobiazg, który potrafi kosztować kilka tysięcy złotych, a mieści się w jednym słowie umowy.
Zadatek przy rezygnacji zostaje u fotografa. Zaliczka jest zwrotna. To znaczy, że jeśli w Waszej umowie stoi „zaliczka”, termin nie jest tak naprawdę zarezerwowany niczym, bo fotograf może go oddać komuś innemu i po prostu zwrócić pieniądze. Działa to też w drugą stronę.
U mnie zadatek wynosi 1000 zł przy pakietach fotograficznych i 2000 zł, gdy dochodzi film. Reszta płatna po weselu. Sprawdźcie w każdej umowie, którą będziecie podpisywać, jakie słowo tam stoi. To jedno z tych pytań, po których od razu widać, czy ktoś prowadzi to poważnie.
Czerwone flagi w wycenie
Nie chodzi o to, żeby traktować każdego fotografa jak podejrzanego. Chodzi o kilka rzeczy, które w tej branży zwyczajnie oznaczają kłopot.
- Brak umowy albo umowa na jedną stronę bez terminu oddania. Najdroższa oszczędność, jaka istnieje.
- Cena bez opisanego zakresu. Sama kwota nie mówi nic, dopóki nie wiadomo, ile godzin, ile zdjęć i do kiedy.
- Termin oddania podany widełkami bez górnej granicy. „Zwykle około trzech miesięcy” nie jest zobowiązaniem.
- Portfolio z pojedynczych kadrów z wielu wesel. Poproście o jedno wesele od początku do końca. Ładne pojedyncze zdjęcie zrobi każdy. Cały dzień, w którym wszystko trzyma poziom, to zupełnie inna rozmowa. Dlatego u siebie pokazuję całe reportaże, a nie same najlepsze klatki.
- Cena wyraźnie poniżej reszty rynku bez wyjaśnienia. Zwykle znaczy jedno z dwóch: ktoś dopiero zaczyna, co bywa w porządku, jeśli o tym mówi, albo coś zostało z tej ceny wycięte i dowiecie się co, ale później.
Ile to kosztuje u mnie
Reportaż zaczyna się od 4800 zł. W zależności od pakietu dostajecie minimum 500, 650 albo 850 obrobionych zdjęć. W każdym wariancie jestem z Wami cały dzień, od przygotowań do oczepin.
Zadatek to 1000 zł, przy zestawie z filmem 2000 zł. Reszta po weselu. Zdjęcia oddaję do 90 dni, zwykle szybciej, a konkretny termin wpisujemy do umowy.
Pełne zestawienie tego, co jest w którym pakiecie, wraz z filmem i dodatkami, znajdziecie na stronie oferty.
Najczęstsze pytania o cenę fotografa ślubnego
Czy cena zależy od dnia tygodnia?
Sobota w pełni sezonu to termin, o który jest największy ruch, więc schodzi najwcześniej. Jeśli bierzecie ślub poza sezonem albo w tygodniu, po prostu macie większy wybór terminów.
Czy da się negocjować cenę?
Da się rozmawiać o zakresie. To znaczy: możemy ustalić, czego nie potrzebujecie, i wtedy kwota wygląda inaczej. Nie da się natomiast zrobić tego samego zakresu taniej, bo to jest ta sama liczba godzin i ta sama obróbka.
Ile wynosi zadatek?
1000 zł przy pakietach fotograficznych, 2000 zł przy zestawie z filmem. Rezerwuje termin, reszta płatna po weselu.
Czy w cenie jest dojazd?
W okolicach Warszawy tak. Powyżej 200 kilometrów dochodzi nocleg, który albo organizujecie Wy, albo doliczam go do wyceny.
Ile zdjęć dostaniemy?
Zależy od pakietu: minimum 500, 650 albo 850. To jest minimum, nie sufit. Dostajecie zdjęcia po selekcji, czyli te, które są dobre. Nie oddaję folderu z kilkoma tysiącami klatek do przekopania, bo większość z nich to powtórzenia tego samego momentu, zamknięte oczy albo kadry z połowy ruchu.
Kiedy dostaniemy zdjęcia?
Do 90 dni, zwykle szybciej. Wesela z pełni sezonu oddaję jesienią, bo w lipcu i sierpniu pracuję niemal w każdą sobotę. Konkretny termin zawsze mówię przy podpisywaniu umowy.
Co, jeśli zepsuje Ci się aparat?
Pracuję na dwóch. Drugi jest ze mną przez cały dzień. Każde zdjęcie zapisuje się od razu na dwóch kartach, więc awaria jednej karty nie kasuje ani jednego kadru.
Jeśli macie datę i miejsce, napiszcie. Sprawdzę, czy mam wolny termin. To jeszcze nic nie kosztuje i do niczego nie zobowiązuje.